درمان سندرم گیر افتادگی شانه
سندرم گیر افتادگی شانه در اثر فشار مزمن و مکرر بر تاندون‌های روتاتور کاف رخ می‌دهد. این تاندون‌ها شامل سر بلند تاندون دو سر بازو یا رباط‌های شانه است.
این گیر افتادگی باعث درد و مشکلات حرکتی می‌شود. آسیب به شانه نیز می‌تواند باعث ایجاد این عارضه شود. افرادی که به طور مکرر دست خود را بالای سر می‌برند، بیش از همه در خطر ابتلا به سندرم گیر افتادگی شانه قرار دارند.
این عارضه اغلب در بین کارگرانی که از دست خود استفاده می‌کنند و ورزشکاران دیده می‌شود. پوسچر ضعیف نیز می‌تواند در ابتلا نقش داشته باشد.
در صورت عدم درمان، سندرم گیر افتادگی شانه می‌تواند منجر به عارضه‌های جدی‌تر مانند پارگی روتاتور کاف شود.
متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی در شیراز به کاهش درد و بهبود حرکت و استحکام شانه در افراد مبتلا به سندرم گیر افتادگی شانه کمک می کنند.
سندرم گیر افتادگی شانه چیست؟
سندرم گیر افتادگی شانه، زمانی رخ می‌دهد که تاندون‌ها و رباط‌های موجود در شانه، به طور مکرر فشرده شده و باعث درد و مشکلات حرکتی می شود. شانه از سه استخوان تشکیل شده است، که شامل موارد زیر میشوند:
- بازو
- کتف
- ترقوه
سندرم گیر افتادگی شانه ممکن است سندرم گیر افتادگی “زیر زائده سرشانه‌ای” نیز نامیده شود. تاندون روتاتور کاف و سر بلند تاندون دو سر بازویی، در زیر زائده سر شانه‌ای قرار می‌گیرند. به مرور زمان، این بافت‌ها فشرده شده یا زیر زائده سر شانه‌ای گیر می‌کند:
- تاندون‌های روتاتور کاف: اغلب بیش تحت تاثیر سندرم افتادگی هستند
- سر بلند تاندون دو سر بازو
- رباط‌ها
- بورس شانه
هنگامی که فشردگی و ضربه باعث آسیب به تاندون شود نیز ممکن است علائم گیر افتادگی بروز پیدا کند.
سندرم گیر افتادگی شانه چه احساسی ایجاد می‌کند؟
افراد مبتلا به سندرم گیر افتادگی شانه، موارد زیر را تجربه می‌کنند:
- محدودیت در حرکت شانه به همراه ضعف در حرکاتی مانند آوردن دست به بالای سر، پشت کمر یا حرکت دادن آن از خارج به سمت پهلو
- درد شانه هنگام آوردن دست به بالای سر حرکت دادن آن از خارج به سمت پهلو
- درد و ناراحتی هنگام تلاش برای خوابیدن به پهلوی درگیر
- درد هنگام انجام حرکات پرتابی و سایر حرکات دینامیک که طی آن ها دست در بالای سر قرار می گیرد
علائم بالینی سندرم گیر افتادگی شانه
- درد در ناحیه جلوی شانه که ممکن است به بازو و گردن انتشار یابد
- افزایش درد هنگام بالا بردن بازو، به ویژه در زوایای 60 تا 120 درجه
- درد شبانه که ممکن است خواب را مختل کند
- ضعف و کاهش دامنه حرکتی شانه
- احساس گیرکردن یا کلیک هنگام حرکت شانه
نحوه تشخیص سندرم گیر افتادگی شانه
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، ارزیابی جامعی انجام خواهد داد. او ارزیابی خواهد کرد که عارضه یا آسیب فرد در چه مرحله‌ای قرار دارد و هرگونه فاکتوری را که ممکن است در آن نقش داشته باشد، تعیین خواهد کرد.
سندرم گیر افتادگی می‌تواند حاصل تنها یک آسیب باشد. اگرچه، به احتمال زیاد این سندرم با گذشت زمان و در اثر تحریک مکرر ناحیه شانه‌ای پیشرفت کند.
متخصص، سوالاتی مانند لیست زیر از شما خواهد پرسید:
- آسیب، چگونه رخ داده است؟
- آیا اقدامی برای درمان این عارضه انجام داده اید؟ آیا به سایر اعضای کادر درمان مراجعه کرده یا تست های مرتبط را انجام داده اید؟
- در حال حاضر چه علائمی دارید؟ آیا علائم در طول روز تغییر می کنند؟
- مکان درد کجاست و شدت آن چقدر است؟ آیا درد در طول روز تغییر می کند؟
- آیا فعالیتی وجود دارد که قادر به انجام آن نبوده یا در اجرای آن دچار مشکل شده اید؟
این اطلاعات به متخصص در فهم بهتر عارضه و تعیین مسیر معاینه فیزیکی کمک می‌کند. معاینه فیزیکی متفاوت خواهد بود اما اغلب اوقات با بررسی حرکاتی آغاز می‌شود که طی مصاحبه در مورد آنها گفتگو شده بود.
طی معاینه فیزیکی پزشک اقدامات زیر را انجام خواهد داد:
- از فرد می‌خواهد دست و شانه خود را به بالای سر برده و برخی دیگر از کارها را انجام دهد.
- قابلیت حرکت و استحکام شانه و دیگر نواحی بدن را ارزیابی می‌کند.
- به آرامی و با مهارت، شانه و ناحیه اطراف را لمس می‌کند تا دقیقا مشخص کند کدام نقاط بیش از همه درد دارد.
تست‌های و آزمایش‌های تشخیصی شامل:
- تست‌های اختصاصی مانند تست نئر، تست هاکینز-کِنِدی و تست درد قوس
- تصویربرداری: رادیوگرافی، سونوگرافی و MRI برای ارزیابی دقیق‌تر
درمان سندرم گیر افتادگی شانه
آغاز درمان مناسب سندرم گیر افتادگی شانه به محض رخ دادن آن، اهمیت دارد. در صورت عدم درمان، ممکن است موجب عارضه‌های ثانویه مانند تحریک بورس، التهاب تاندون روتاتور کاف یا پارگی آن رخ دهد.
یک پزشک متخصص می‌تواند این سندرم را با موفقیت درمان کند. او برنامه درمانی را طراحی خواهد کرد که مختص شرایط و اهداف بیمار است. این برنامه می تواند شامل موارد و مراحل زیر باشد:
مرحله اول: مدیریت درد و التهاب
- استراحت نسبی و پرهیز از فعالیت‌های تشدیدکننده درد
- استفاده از کمپرس سرد (15 – 20 دقیقه، 3 – 4 بار در روز)
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن
- تزریق کورتیکواستروئید در فضای زیرآکرومیال در موارد درد شدید
مرحله دوم: طب فیزیکی و توانبخشی
فیزیوتراپی شانه و طب فیزیکی و توانبخشی بهترین نوع درمان غیرجراحی است و هدف آن رفع علل اصلی گیرافتادگی است. این مرحله شامل سه بخش کلیدی است:
تمرینات کششی
برای آزاد کردن عضلات سفت اطراف شانه که فضای زیرآکرومیال را تنگ کرده‌اند. این کار فشار روی تاندون‌ها را کم می‌کند. نمونه‌ها: کشش پندولی و کشش عضله سینه‌ای.
تمرینات تقویتی
حیاتی‌ترین بخش برای نتیجه بلندمدت. تمرکز بر تقویت عضلات روتاتور کاف (چهار عضله عمقی شانه) و عضلات تثبیت‌کننده کتف است.
عضلات قوی‌تر، مفصل شانه را در جایگاه صحیح نگه می‌دارند و از گیرافتادگی جلوگیری می‌کنند. تمرینات با مقاومت کم (مثل باند کشی) شروع می‌شود.
اصلاح الگوی حرکتی
آموزش استفاده درست از شانه در کارهای روزمره و ورزش. یادگیری وضعیت صحیح بدن (پوسچر) و نحوه بلند کردن بازو بدون قوز کردن شانه‌ها، از بازگشت مشکل جلوگیری می‌کند.
در واقع، فیزیوتراپی فقط کاهش درد نیست، بلکه آموزش به بدن برای حرکت صحیح و قوی‌تر شدن است.
روش‌های تخصصی پزشکی طب فیزیکی و توابخشی و فیزیوتراپی شامل:
- طب سوزنی
- لیزر درمانی پرتوان
- شاک ویو تراپی
- تزریقات داخل مفصل شانه
- تکار تراپی
- اولتراسوند تراپی
مرحله سوم: بازگشت تدریجی به فعالیت
برنامه‌ریزی مرحله‌ای برای بازگشت به فعالیت‌های ورزشی و شغلی و ادامه تمرینات نگهدارنده برای جلوگیری از عود شدن سندرم گیر افتادگی شانه.
⚠️ توصیه: از تمرینات سبک شروع کنید و کم کم به سراغ تمرینات سنگین‌تر بروید. شروع ورزش با تمرینات سنگین می‌تواند فرآیند درمانی شما را به سمت عود مجدد عارضه تشدید کند.
اگر پس از آغاز فعالیت و ورزش درد شدید داشتید حتما با پزشک خود مطرح کنید.
مرحله آخر: درمان جراحی
در مواردی که درمان محافظه‌کارانه پس از 3 – 6 ماه پاسخ مناسبی ندهد، یا در موارد گیرافتادگی شدید با پارگی تاندون، جراحی ممکن است توصیه شود.
انواع جراحی شامل:
- آکرومیوپلاستی (برداشتن بخشی از زائده آکرومیون برای ایجاد فضای بیشتر)
- ریزکردن استخوان ترقوه در موارد آرتروز مفصل آکرومیوکلاویکولار
- ترمیم پارگی روتاتور کاف در صورت وجود
- جراحی آرتروسکوپیک (جراحی بسته با کمترین تهاجم)
⚠️ توصیه: اگر جراحی به شما پیشنهاد شد حتما نظر چند پزشک متعدد را در این خصوص جویا شوید.
پیشگیری از درمان سندرم گیرافتادگی شانه
امکان جلوگیری از سندرم گیر افتادگی شانه با رعایت موارد زیر وجود دارد:
- حفظ استحکام شانه و عضلات تیغه شانه
- حفظ محدوده حرکتی و تحرک شانه، گردن و پشت
- حفظ پوسچر صحیح و استفاده از روش های درست هنگام دراز کردن دست و پرتاب کردن
- پرهیز از پوسچرهای سر و شانه رو به جلو (مانند گذراندن زمان طولانی به صورت قوز کرده پشت کامپیوتر)
نکات کاربردی برای زندگی روزمره
- تنظیم ارتفاع صندلی و میز کار برای کاهش فشار روی شانه‌ها
- پرهیز از حمل کیف‌های سنگین روی یک شانه
- استفاده از وسایل کمکی برای برداشتن اجسام از ارتفاع
- خوابیدن به پشت یا روی شانه سالم با بالش مناسب
نتیجه‌گیری
سندرم گیرافتادگی شانه اگرچه یک عارضه دردناک و ناتوان‌کننده است، اما در اکثر موارد با درمان مناسب و به موقع قابل بهبود است. کلید موفقیت در درمان این سندرم، تشخیص زودهنگام و شروع سریع برنامه درمانی جامع است که شامل ترکیبی از مدیریت درد، فیزیوتراپی تخصصی و اصلاح عوامل ایجادکننده می‌باشد.
باید به خاطر داشت که هر فرد ممکن است به برنامه درمانی خاص خود نیاز داشته باشد و همکاری فعال بیمار در روند درمان ضروری است. صبر و پشتکار در انجام تمرینات تجویز شده و پایبندی به توصیه‌های متخصصان، نقش تعیین‌کننده‌ای در نتایج درمان دارد.
اگرچه جراحی برای برخی موارد ضروری است، اما اکثر افراد با درمان غیرجراحی موفق به بهبود میشوند. مهم‌تر از همه، حتی پس از بهبودی کامل، ادامه تمرینات نگهدارنده و توجه به اصول پیشگیری می‌تواند از عود مجدد این عارضه جلوگیری کند.
در صورت تجربه درد شانه، به ویژه دردی که بیش از چند روز ادامه یابد یا فعالیت‌های روزمره را مختل کند، مراجعه به متخصص ارتوپد، طب فیزیکی و توانبخشی یا فیزیوتراپیست برای ارزیابی دقیق و شروع درمان مناسب ضروری است.
