روماتولوژی چیست؟ ⭐ تفاوت روماتولوژی و ارتوپدی
ادامه زندگی عادی با وجود درد مفاصل بسیار دشوار است. طبق آمارهای موجود، افراد زیادی در سراسر دنیا از آرتروز و انواع مختلف درد مفاصل رنج میبرند. افرادی که به دنبال راه حل این مشکل هستند، ممکن است از تفاوت بین ارتوپد و روماتولوژی آگاه نباشند.
در این مطلب قصد داریم تا در مورد روماتولوژی صحبت کنیم تا شما با تخصص پزشکی بیشتر آشنا شوید و علاوه بر آن تفاوت آن با ارتوپدی را بررسی خواهیم کرد.
روماتولوژی چیست؟
روماتولوژی شاخهای از پزشکی داخلی است که به تشخیص، درمان و مدیریت بیماریهای مفصلی، استخوانی، عضلانی، بافت همبند و بیماریهای خودایمنی میپردازد.
برخلاف آنچه بسیاری تصور میکنند، روماتولوژی فقط مربوط به «روماتیسم» به معنای درد مفاصل نیست؛ بلکه طیف گستردهای از بیماریها — از التهاب مفاصل گرفته تا بیماریهای پیچیده سیستم ایمنی — زیرمجموعه این تخصص قرار میگیرد.
روماتولوژیست به چه کسی میگویند؟
روماتولوژیستها برای درمان مشکلات ناشی از بیماریهای اسکلتی عضلانی، استخوانها، اعصاب، رباطها و تاندونها آموزش دیدهاند. روماتولوژیستها در درمان اختلالات خود ایمنی التهابی تخصص دارند.
در بیماریهای خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید یا لوپوس، سیستم ایمنی بدن به جای حمله به عوامل بیماریزا، به بافت سالم بدن خود حمله میکند.
روماتولوژیستها در درمان دردهای همزمان که در قسمتهای مختلف بدن ایجاد میشوند یا مرتبط به یک آسیب خاص نیستند، تخصص دارند.
این پزشکان متخصص از گزینههای غیر جراحی مانند دارو و فیزیوتراپی نیز برای درمان بیماریهای مزمن یا کنترل بیماری استفاده میکنند.
چه بیماریهایی در حوزه روماتولوژی هستند؟
مهمترین بیماریهایی که توسط روماتولوژیست درمان میشوند شامل:
- آرتریت روماتوئید (RA): از شایعترین بیماریهای خودایمنی که مفاصل کوچک را درگیر میکند و اگر درمان نشود تخریب مفصل ایجاد میکند.
- لوپوس (SLE): بیماری پیچیدهای که میتواند پوست، مفاصل، کلیهها، مغز، قلب و ریه را درگیر کند.
- آرتروز (استئوآرتریت): شایعترین بیماری مفصلی مرتبط با سایش و فرسودگی غضروف.
- اسپوندیلیت آنکیلوزان: یک بیماری التهابی ستون فقرات که باعث خشکی و درد کمر، خصوصاً صبحها میشود.
- نقرس: نوعی التهاب مفصل ناشی از افزایش اسید اوریک.
- فیبرومیالژیا: بیماری با دردهای منتشر بدن، خستگی و اختلال خواب.
- واسکولیتها (التهاب رگها): بیماریهای نادری که میتوانند ارگانهای حیاتی را درگیر کنند.
- پوکی استخوان (استئوپروز): ضعف استخوان و افزایش احتمال شکستگی.
چه زمانی باید به روماتولوژیست مراجعه کرد؟
خیلی از افراد نمیدانند چه علائمی باید به این متخصص مراجعه کنند. علائم زیر از مهمترین هشدارها هستند:
- درد مفاصل بیش از چند هفته (2 تا 6 هفته)
- درد در چندین مفصل به صورت همزمان
- خشکی مفاصل صبحگاهی بیشتر از 30 دقیقه
- درد مفصلی که به آن آسیب وارد نشده یا به آسیب خاصی مرتبط نیست
- تورم دائمی یا مکرر مفصل
- درد مفاصل یا عضلانی همراه با تب، خستگی، سردرد، درد قفسه سینه، سفتی یا پسوریازیس
- درد مفاصل همراه با کمردرد
- کمر درد طولانی با یا بدون پا درد
- سردردهای مکرر و دردهای عضلانی که ممکن است همراه با علائم دیگر باشد یا نباشد
- علائمی مانند تعریق یا کاهش وزن بی دلیل
اگر والدین یا خواهر و برادر دچار بیماریهایی مثل روماتوئید آرتریت، لوپوس یا اسپوندیلیت هستند، بهتر است با دیدن اولین علائم به روماتولوژیست مراجعه کنید.
متخصص ارتوپد به چه پزشکی میگویند؟
یک جراح ارتوپد یا متخصص ارتوپد در تشخیص و درمان مشکلات مربوط به سیستم اسکلتی عضلانی، از جمله عضلات، استخوان ها، رباط ها، تاندون ها و بافت های همبند تخصص دارد.
این پزشکان برای درمان، پیشگیری و ترمیم آسیبها و اختلالات مرتبط با سیستم اسکلتی عضلانی آموزش دیدهاند.
یک متخصص ارتوپدی، جراحات و آسیبها را در نواحی مانند گردن، شانهها، کمر، دستها، آرنج، مچدست، لگن، زانو، مچ پا و پا درمان میکنند.
در ارتوپدی از روشهای جراحی نیز برای اصلاح هر گونه مشکل اسکلتی عضلانی استفاده میشود. با این حال، مراجعه به جراح ارتوپد لزوماً به معنای نیاز به جراحی برای درمان آسیب یا درد مفصل نیست.
مشورت با یک متخصص ارتوپد در شیراز زیر توصیه میشود:
- درد مفاصل یا عضلات پس از آسیب
- درد ناشی از تحمل وزن در لگن یا زانو
- درد شدید مفصلی که در عملکرد روزانه اختلال ایجاد میکند
- ناموفق بودن جراحی قبلی برای آسیب یا درد مفاصل
- استئوآرتریت مفصل ران یا زانو
- نیاز به جراحی تعویض مفصل، به ویژه برای مفصل ران و زانو
تفاوت روماتولوژی و ارتوپدی را بشناسید
در بسیاری از موارد، روماتولوژیست در صورت تداوم علائم و نیاز احتمالی به جراحی، بیمار را به ارتوپد ارجاع میدهد؛ زیرا جراحی معمولاً آخرین گزینه درمانی است. اگر درد مفصل یا درد اسکلتیعضلانی پس از آسیب ایجاد شود، مراجعه مستقیم به ارتوپد توصیه میشود.
بهدلیل شباهت و همپوشانی روشهای درمانی، تشخیص اینکه برای هر علامت باید به کدام متخصص مراجعه کرد برای بسیاری از افراد دشوار است. روماتولوژیستها و ارتوپدها هر دو با سیستم اسکلتیعضلانی سروکار دارند، اما حوزه تخصصی آنها متفاوت است. آگاهی از این تفاوتها به انتخاب درست متخصص کمک میکند.
تفاوت بین ارتوپد و روماتولوژیست
این دو رشته کاملاً متفاوتاند و رویکرد، نوع بیماریها و روشهای درمانی آنها با هم فرق دارد:
تفاوت اصلی در نوع بیماریها
ارتوپدها بیشتر با مشکلات ساختاری، ضربهای و جراحیمحور سروکار دارند، مانند:
- شکستگی استخوان
- پارگی رباط
- آسیبهای ورزشی
- دردهای ناشی از ضربه
- آرتروز شدید
- کشیدگی عضلات
- کمردردهای مرتبط با آسیب
روماتولوژیستها متخصص بیماریهای التهابی، مزمن و خودایمنی هستند، مانند:
- آرتریت روماتوئید
- بیماری نقرس
- لوپوس
- واسکولیت
- اسپوندیلیت
- فیبرومیالژیا
- برخی دردهای مزمن مفصلی یا التهابهای بدون علت واضح
🔍 شما میتوانید هر یک از موارد فوق را در سایت دکتر زهره عشقی جستجو کنید و در مورد آنها بیشتر مطالعه نمایید.
تفاوت در روش درمان
جراح ارتوپد در صورت نیاز از جراحی استفاده میکند و بیشتر بر اصلاح مشکلات ساختاری تمرکز دارد.
روماتولوژیست از روشهای غیرجراحی مانند دارودرمانی، کنترل التهاب، داروهای بیولوژیک و مدیریت طولانیمدت بیماری استفاده میکند. در صورتی که امکان مراجعه به یک متخصص روماتولوژی را ندارید، یک متخصص طب فیزیکی و توانخبشی هم میتواند با استفاده از روشهای غیرجراحی علت بیماری شما را تشخیص و بهترین روشهای درمان غیرتهاجمی را به شما پیشنهاد دهد.
| پارامتر | جراح ارتوپد | روماتولوژیست |
| تخصص | درمان آسیبها و بیماریهای استخوان و مفاصل | درمان بیماریهای خود ایمنی |
| رویکرد درمانی | هم از جراحی و هم از گزینههای غیرجراحی استفاده می شود | از گزینههای غیرجراحی مانند دارو و فیزیوتراپی استفاده میشود |
| تمرکز | بر درمان پیشگیرانه است | بر مدیریت التهاب یا بیماریهای مزمن است |
اول به ارتوپد مراجعه کنیم یا روماتولوژیست؟
بسیاری از مشکلات مفصلی غیرضربهای از ابتدا باید توسط روماتولوژیست یا متخصص طب فیزیکی و توانبخشی بررسی شود.
چه زمانی ابتدا روماتولوژیست یا متخصص طب فیزیکی و توانبخشی؟
- درد مفصل بدون ضربه
- درد صبحگاهی
- التهاب و تورم
- دردهای همراه علائم عمومی (تب، خستگی، بثورات پوستی)
- دردهای مزمن
چه زمانی ابتدا ارتوپد؟
- ضربه یا حادثه
- شکستگی، دررفتگی
- آسیب ورزشی
- پارگی رباط یا تاندون
بیشتر بخوانید : ارتوپدی آسیبهای ورزشی
سخن پایانی و جمعبندی
روماتولوژی شاخهای مهم از پزشکی داخلی است که به تشخیص و درمان بیماریهای مفصلی، التهابی و خودایمنی میپردازد.
بسیاری از مشکلات مفصلی، دردهای مزمن و بیماریهای سیستم ایمنی در حوزه تخصص روماتولوژی قرار میگیرند. مراجعه زودهنگام به روماتولوژیست میتواند از آسیبهای دائمی مفصلی و ارگانهای حیاتی جلوگیری کند.
در مقابل، ارتوپدی پزشکی تخصصیتر در زمینه آسیبهای فیزیکی، ساختاری و جراحی سیستم اسکلتی–عضلانی است.
به زبان ساده: 👇
روماتولوژی = بیماریهای مزمن و خودایمنی / درمان دارویی
ارتوپدی = آسیبهای فیزیکی و ضربهای / درمان جراحی
پاسخ به چند سوال پرتکرار
بهتر است ابتدا به ارتوپد مراجعه کنید تا مشکلات عصبی یا فشار مکانیکی بررسی شود؛ در صورت مشکوک بودن به التهاب، شما را به روماتولوژیست ارجاع میدهد.
معمولاً خیر، اگر ارتوپد شک کند که منشأ درد التهابی است، آزمایشهای لازم را درخواست کرده و شما را برای بررسی تخصصی به روماتولوژیست معرفی میکند.
اغلب کمککننده است، اما همیشه تعیینکننده نیست. تشخیص نهایی ترکیبی از علائم، معاینه و آزمایشهاست.
اگر درد بدون ضربه، همراه تورم یا خشکی صبحگاهی باشد و متخصص ارتوپد هم پیشنهاد دهد، بهتر است روماتولوژیست هم شما را ببیند؛ در غیر اینصورت پیگیری ارتوپدی کافی است.
خیر، این روشها فقط تسکینی هستند و علت اصلی را برطرف نمیکنند. اگر درد ادامهدار یا همراه علائم التهابی باشد، مراجعه به متخصص ضروری است.
دکتر زهره عشقی از متخصص بسیار توانمند در شیراز است که میتوانید از خدمات مرتبط با ارتوپدی، روماتولوژی و یا طب فیزیکی و توانبخشی به صورت همزمان برای تشخیص و درمان انواع مشکلات، بیماریها و یا آسیبهای اسکلتی (استخوان)، عضلانی و مفاصل در مرکز درمانی ایشان بهرهمند شوید.
