عامل سوزش دردناک یا احساس گُر گرفتگی در بدن و پوست

درد سوزش‌دار، دردی مزمن یا عمومی است که ممکن است با گزگز، بی‌حسی یا ضعف اندام همراه باشد. احساس سوزش در بدن و یا حالت گر گرفتگی بر روی پوست یکی از علائمی است که می‌تواند ناشی از اختلالات مختلفی در سیستم عصبی، عضلانی، اسکلتی یا حتی متابولیک باشد.

این حس ناخوشایند می‌تواند در هر نقطه‌ای از بدن بروز کند. در بسیاری از موارد، سوزش به دلیل تحریک یا آسیب‌دیدگی اعصاب محیطی یا نخاعی است، اما عوامل دیگری مانند مشکلات گردش خون، التهابات مفاصل، کمبود ویتامین‌ها یا حتی استرس‌های روانی هم می‌توانند دخیل باشند.

انواع دردهای سوزشی یا احساس گُر گرفتگی

منشاء محیطی درد سوزش‌دار یا احساس سوزش

گیرنده‌های درد

رشته‌های حامل درد، دارای عناصر محیطی حساسی هستند که به نام پایانه‌های عصبی و گیرنده‌های عصبی آنها را می‌شناسیم.

منشاء محیطیِ درد سوزش‌دار، به دنبال تحریک گیرنده‌های درد محیطی یا پایانه‌های عصبی ایجاد می‌شود.

درد عصب‌ها

عصب حامل تکانه‌های درد حاصل از گیرنده‌های درد واقع در پوست، بافت زیر جلدی، ماهیچه‌ها، تاندون‌ها، ربات‌ها، استخوان‌ها و احشاء است.

فشردگی یا تحریک عصب حامل درد باعث درد رادیکولار، مونوریت یا پلی نوریت می‌شود. درد سوزش‌دار در طول عصب پخش خواهد شد.

منشا مرکزی درد سوزش‌دار یا احساس سوزش

نخاع و مجرای ستون فقرات

التهاب عصب در طناب نخاعی ممکن است منجر به دردی گسترده شود که در بیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) دیده می‌شود.

مغز

سکته مغزی یا ایسکمی مغز (کورتکس یا تالاموس) باعث درد شدید سوزش‌دار مرکزی می‌شود.

ویژگی‌های درد سوزش‌دار یا احساس گر گرفتگی

ویژگی‌های درد موضعی : گزش حیوانات یا هرپس سیمپلکس باعث درد سوزشی موضعی می‌شود.

ویژگی‌های درد منطقه‌ای : نوروپاتی محیطی اغلب منجر به درد سوزشی‌ای می‌شود که در امتداد پوست دیستال (محیطی) در یک یا هر چهار اندام منتشر می‌شود.

ویژگی‌های درد پوستی : درد سوزش‌دار ناشی از درد رادیکولار در امتداد کل عصب پخش می‌شود.

ویژگی‌های درد مرکزی : سندرم درد تالاموس یا ام.اس باعث درد سوزشی گسترده می‌شود.

علل بروز درد سوزش‌دار یا احساس گر گرفتگی

عوامل درد سوزش‌دار عبارتند از:

• تحریک گیرنده‌های محیطی
• فشردگی یا تحریک عصب محیطی
• فشردگی یا تحریک عصب نخاعی در نزدیکی ستون مهره‌ها و کانال نخاعی
• تحریک نخاع
• تحریک تالاموس

بیشتر بخوانید: تشخیص و درمان عصب تحت فشار پایین کمر در شیراز

👈 نمونه‌ای از مشکلات پزشکی که می‌تواند باعث درد سوزش‌دار یا احساس گر گرفتگی شوند عبارتند از:

1- نوروپاتی محیطی : التهاب عصب محیطی و مرکزی در نخاع باعث درد سوزش‌دار شدید می‌شود که اغلب در امتداد عصب محیطی گسترش می‌یابد و در نوروپاتی محیطی مشاهده می‌شود.

2- مولتیپل اسکلروزیس : التهاب عصب‌های نخاع سبب نورالژی می‌شود. نورالژی مرکزی مثل ام.اس، درد سوزشی وسیع همراه با گزگز، بی‌حسی و سفتی را به همراه دارد.

3- سرمازدگی : قرار گرفتن در معرض سرمای شدید باعث یخ زدن پوست و در نتیجه تحریک گیرنده‌های عصبی و محیطی می‌شود. درد سوزش‌دار زمانی که پوست گرم می‌شود غالب خواهد شد.

4- درد رادیکولار : درد رادیکولار در امتداد بازو، پا، دیواره قفسه سینه یا دیواره شکم پخش می‌شود. این درد بر اثر تحریک عصب نخاع در فضای اپیدورال، کانال نخاعی یا سوراخ‌های بین مهره‌ای به وجود می‌آید.

درد سوزش‌دار اغلب با گزگز، بی‌حسی و ضعف همراه است. در رادیکولار ناشی از بیرون زدگی دیسک و تنگی کانال نخاعی است.

5- سیاتیک : درد رادیکولار که بیش از یک عصب نخاعی در ساق پا را درگیر می‌کند درد سیاتیک است.

توانبخشی و درمان فیزیکی درد سیاتیک در شیراز

بیشتر بخوانید

6- درد پوستی : درد پوستی اطراف دستگاه تناسلی و دهان به علت تحریک گیرنده‌های درد و التهاب عصب ایجاد می‌شود.

تحریک به علت عفونت پوستی و مخاط تناسلی توسط ویروس هرپس سیمپلکس است و با درد سوزش‌دار و خارش‌دار همراه می‌شود.

7- درماتیت (عفونت پوست) : عفونت پوست و بافت زیر پوست باعث درد سوزش‌دار و خارش می‌شود.

8- سندرم تونل کارپال : تحریک یا فشردگی عصب مدیان در تونل کارپال باعث درد شدید و سوزش دار شده که در امتداد توزیع عصب مدیان در دست، پخش می‌شود.

9- عوامل روانی و استرس : استرس و اضطراب شدید می‌تواند باعث بروز علائمی مانند احساس سوزش یا گزگز در اندام‌ها شود. این حالت به دلیل تحریک بیش‌ازحد سیستم عصبی و افزایش سطح هورمون‌های استرس رخ می‌دهد.

10- گزش حیوانات : نیش مار، عنکبوت یا عقرب باعث ریختن زهر در زیر پوست می‌شود. زهر، گیرنده‌های پایانه‌های عصبی را تحریک می‌کند و در نتیجه درد سوزش‌دار ایجاد می‌شود. با جذب زهر در خون، واکنش شدید سیستمیک زندگی فرد را تهدید می‌کند.

درد سوزش‌دار بدن ناشی از درد احشایی

درد در گیرنده‌های درد و پایانه عصبی واقع در احشاء یا اندام‌ها ایجاد می‌شود. این اندام‌ها متعلق به دستگاه گوارش، تنفس، دستگاه ادراری، تناسلی، قلبی عروقی و غدد درون ریز هستند.

• رفلاکس اسید معده به مری (GERD) : رفلاکس، بالا آمدن محتوای معده و اسید است. محتوای اسیدی معده به داخل مری رانده می‌شود و در نتیجه درد سوزشی اپی‌گاستر به نام سوزش معده به وجود می‌آید.
• زخم مخاطی : زخم مخاطی یا زخم شانکر در دهان باعث درد شدید سوزش‌دار و سوزش مداوم می‌شود.

شانکر یا زخم دهان می‌تواند یکی یا چند تایی باشد. این زخم در اثر کمبود ویتامین یا ضربه مخاطی به وجود می‌آید.

بهبود این زخم روزها یا هفته‌ها طول می‌کشد. آفت دهان هنگام خوردن غذای معمولی یا نوشیدنی‌های اسیدی باعث درد سوزش‌دار می‌شود.

احساس گر گرفتگی بدن ناشی از درد سمپاتیک

تکانه‌های درد از گیرنده‌های درد و پایانه عصبی که توسط عصب‌های سوماتیک یا اعصاب سمپاتیک به نخاع منتقل می‌شود، درد سمپاتیک نام دارد.

این درد با نام‌های کازالژیا (سندرم درد ناحیه‌ای پیچیده نوع یک) یا اختلال سمپاتیک (سندرم درد منطقه‌ای پیچیده نوع دو) هم شناخته می‌شود.

زونا : زونا را به عنوان نورالژی پس از تبخال می‌شناسیم که درد شدیدی در امتداد عصب عفونی است. عصب نخاعی توسط ویروس زونا در طناب نخاعی آلوده شده و منجر به درد شدید التهابی به همراه تاول می‌شود. همچنین، در امتداد پایانه‌های عصب پخش خواهد شد.

بیماری عروق محیطی : درد سوزش‌دار در امتداد رگ‌های خونی محیطی مشاهده می‌شود. درد ناشی از کاهش خونرسانی به بافت محیطی به علت انقباض عروق خونی است.

انقباض عروق باعث باریک شدن رگ‌های خونی شده و کمبود اکسیژن، آسیب بافتی را در پی دارد. همین امر، گیرنده‌های عصبی و پایانه‌های عصبی حامل فیبرهای عصبی را تحریک می‌کند. در نتیجه درد سوزشی تجربه می‌شود.

سندرم درد تالاموس : سندرم درد تالاموس یک بیماری نادر است که به علت سکته مغزی یا ایسکمی (کمبود خونرسانی) به تالاموس ایجاد می‌شود. در این مشکل درد سوزش‌دار گسترده را شاهد هستیم.

روش‌های تشخیص علت سوزش

یک متخصص درد یا متخصص ارتوپدی در شیراز برای تشخیص علت سوزش ابتدا یک معاینه کامل انجام می‌دهد و سپس بسته به شرایط بیمار، آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های لازم را توصیه می‌کند:

• آزمایش خون برای بررسی قند خون، کمبود ویتامین‌ها، مشکلات کلیوی یا تیروئید.
• الکترومیوگرافی (EMG) و تست نوار عصب و عضله برای بررسی سلامت اعصاب.
• MRI یا CT اسکن برای تشخیص مشکلات ستون فقرات، دیسک یا تنگی کانال نخاع.
• آزمایش‌های ایمنی‌شناسی در صورت شک به بیماری‌های خودایمنی.

چه زمانی باید به متخصص مراجعه کنیم؟

اگر احساس سوزش یا گر گرفتگی بدن برای بیش از چند روز ادامه پیدا کرد یا با علائم دیگری مانند بی‌حسی، ضعف عضلانی یا درد شدید همراه بود، مراجعه به متخصص ارتوپدی یا متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در شیراز توصیه می‌شود. تشخیص سریع و دقیق می‌تواند از پیشرفت مشکلات عصبی یا اسکلتی جلوگیری کند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد.

پاسخ به سوالات متداول

سوزش یا گُر گرفتگی بدن نشانه‌ای است که نباید نادیده گرفته شود، زیرا می‌تواند از یک مشکل ساده تا بیماری‌های جدی مانند دیابت یا آسیب عصبی خبر دهد. تشخیص علت اصلی، گام مهمی در انتخاب درمان مناسب است.