دلایل پرش عضلات بدن یا عضلانی + درمان

تجربه پرش عضلات یا پرش عضلانی می‌تواند ناخوشایند و آزاردهنده باشد، اما اینکه دلایل پرش عضلات چیست و آیا می‌تواند نشان دهنده یک عارضه زمینه‌ای باشد، موضوعی است که بسیار حائز اهمیت است.

پرش عضلات «فاسیکولاسیون» (Fasciculation)، به حرکات سریع، غیرارادی و کوتاه‌مدت فیبرهای عضلانی گفته می‌شود که فرد معمولاً آن‌ها را به صورت لرزش یا تکان ناگهانی در زیر پوست احساس می‌کند.

عصب ها، رشته‌های ماهیچه ای را کنترل می‌کنند. زمانی که عاملی باعث تحریک یا آسیب یک عصب می‌شود، منجر به انقباض رشته‌های ماهیچه‌ای و در نتیجه پرش می‌شود. فرد اغلب می‌تواند پرش‌ها را در زیر پوست خود ببیند یا احساس کند.

در این مقاله به دلایل متعدد پرش عضلات اشاره می‌شود. اغلب این دلایل، بی ضرر هستند، در حالی که برخی جدی‌تر به شمار می‌روند. در ادامه در مورد چگونگی درمان و پیشگیری از پرش عضلات نیز بحث خواهد شد.

👈 نکته مهم: معمولا پرش عضله یک مشکل جدی نیست و خود به خود از بین می‌رود اما اگر در یک ناحیه این اتفاق مداوم در حال تکرار است نشانه یک عارضه جدی‌تر است که بایستی به پزشک مراجعه کنید.

دلیل یا دلایل شایع پرش عضلات

پرش عضلات، علت‌های شایع بسیاری دارد، از جمله:

فشار بیش از حد

زمانی که فرد، تمرینات شدید یا طولانی مدت انجام می دهد، امکان دارد دچار پرش عضلات شود.

تحقیقات نشان می دهد پرش عضلات پس از تمرین، ممکن است به دو دلیل رخ دهد:

• تمرین می تواند منجر به خستگی عضلات شود. خستگی عضلات، عامل محرک پرش و گرفتگی در رشته های عضلاتی است که بیش از حد به کار گرفته شده اند.
• گاهی تمرین، با ایجاد تعریق باعث عدم تعادل الکترولیتی می شود. الکترولیت ها نقش مهمی در انقباض عضلات دارند. کمبود الکترولیت در رشته های ماهیچه ای می تواند عامل محرک پرش عضلات باشد.

دست ها و پاها، مکان های شایع وقوع پرش عضلات در اثر فشار بیش از حد هستند. احتمال پرش در عضلاتی که بیش از همه فعالیت می کنند، از جمله ساق پا، ران یا دو سر ران، بیشتر است.

مثال: پرش پلک چشم بعد از کار طولانی با کامپیوتر یا پرش ساق پا پس از تمرین شدید.

خواب ناکافی

مواد شیمیایی مغزی یا نوروترنسمیترها، در انتقال اطلاعات از مغز به اعصاب کنترل کننده انقباض عضلانی نقش دارند.

کمبود خواب می تواند بر چگونگی فعالیت گیرنده های نوروترنسمیتر تاثیرگذار باشد. این بدین معنی است که امکان دارد نوروترنسمیترهای اضافی، در مغز انباشته شوند.

تاثیر کمبود خواب بر عملکرد نوروترنسمیترها، می تواند منجر به پرش عضلات شود. یکی از مکان هایی که خستگی باعث ایجاد پرش عضلات در آن می شود، پلک چشم است.

مصرف بیش از حد کافئین یا محرک‌ها

مصرف بیش از حد کافئین، قهوه، چای یا نوشیدنی های انرژی زای حاوی کافئین می تواند موجب پرش عضلات شود.

کافئین، محرک است. مصرف بیش از حد آن می تواند باعث تحریک پرش عضلات در هر نقطه ای از بدن شود. مخصوصاً در افرادی که حساسیت بیشتری دارند.

کمبود کلسیم

بدن برای کمک به عملکرد صحیح عضلات به کلسیم نیاز دارد. گاهی کمبود کلسیم باعث پرش عضلات می شود. افراد می توانند کلسیم را از محصولات لبنی، سویا، آجیل و سبزیجات به دست آورند.

کمبود منیزیم

منیزیم نیز در حفظ سلامت عصب ها و عضلات نقش دارد. این ماده به انتقال کلسیم در طول غشاهای سلولی و در نتیجه، عملکرد صحیح عصبی و عضلانی کمک می کند.

این امکان وجود دارد که کمبود منیزیم باعث پرش عضلات در هر نقطه از بدن، از جمله صورت شود.

دلایل کمبود منیزیم عبارت است از:

• رژیم غذایی ضعیف
• مصرف بیش از حد الکل
• اسهال

⚠️ عدم درمان کمبود منیزیم می تواند ریسک بیماری های قلبی و عروقی را افزایش دهد.

کمبود ویتامین D

عصب ها برای حمل پیام از مغز به عضلات بدن و بالعکس به ویتامین D نیاز دارند. کمبود این ویتامین می تواند باعث ضعف عضلانی و پرش آنها شود.

دلایل کمبود ویتامین D شامل دوری از نور خورشید و رژیم غذایی ضعیف است.

کمبود ویتامین B12

کمبود ویتامین B12 یکی از دلایل عصبی-عضلانی پرش عضلات است، زیرا این ویتامین نقش حیاتی در تولید گلبول‌های قرمز و به‌ویژه در سلامت اعصاب دارد.

زمانی که سطح B12 در بدن پایین می‌آید، پوشش میلین که مسئول حفاظت از اعصاب است آسیب می‌بیند و انتقال پیام‌های عصبی مختل می‌شود. نتیجه این اختلال می‌تواند بروز علائمی مانند پرش‌های مکرر عضلات، ضعف، گزگز یا بی‌حسی در دست و پا باشد.

در موارد شدیدتر، کمبود طولانی‌مدت B12 حتی می‌تواند منجر به مشکلات حرکتی و تعادل شود، بنابراین تشخیص و درمان به‌موقع آن اهمیت زیادی دارد.

خشکی و کم آبی بدن

75 درصد حجم عضلانی از آب تشکیل شده است. آب نیز به حمل مواد مغذی و معدنی به عضلات کمک می‌کند تا از عملکرد آن ها حمایت کند.

زمانی که فرد به میزان کافی آب نمی نوشد، ممکن است به کم آبی دچار شود. این کم آبی می تواند باعث پرش عضلات شود.

کمبود آب بدن نه تنها می‌تواند باعث پرش عضلات بلکه موجب مشکلات بسیار جدی‌تری در سلامت افراد می‌شود. اگر در طول روز به دلایل مختلف مصرف به موقع آب را فرآموش می‌کنید از اپلیکیشن‌های موبایل برای یادآوری در نوشیدن آب استفاده کنید.

👈 اپلیکیشن Water Reminder برای اندروید

👈 اپلیکیشن Water Reminder برای آیفون

استرس و اضطراب

اضطراب و استرس باعث ترشح بیش از حد هورمون‌های استرس مانند آدرنالین می‌شوند. این تغییرات عصبی-هورمونی می‌توانند پیام‌های الکتریکی اعصاب به عضلات را دچار اختلال کنند و در نتیجه پرش عضله ایجاد شود.

پرش عضلات حاصل از استرس می‌تواند در هر نقطه‌ای از بدن رخ دهد.

مصرف داروهای خاص

برخی داروهای علت اصلی پرش عضلات به صورت غیر ارادی هستند. این واکنش ممکن است از اثرات جانبی یک دارو باشد یا حاصل برهم کنش با سایر داروها.

برخی از داروها که باعث پرش عضلانی می‌شوند شامل: 👇

• داروهای کورتونی
• داروهای مدر (ادرارآور)
• برخی داروهای ضدافسردگی
• داروهای مورد استفاده در درمان آسم

عادت‌های روزمره و سبک زندگی

• مصرف الکل یا سیگار
• نشستن طولانی‌مدت و فشار به عضلات
• استفاده بیش از حد از گوشی یا کامپیوتر

دلایل احتمالی جدی‌تر پرش عضلات

پرشی که با هیچ یک از دلایل شایع فوق توجیه نشود، می تواند نشان دهنده یک عارضه زمینه ای باشد. عارضه های جدی‌تر که می توانند منجر به پرش عضله‌های شما شوند عبارت است از:

گیر افتادگی عصب ستون فقرات

گیر افتادگی عصب ستون فقرات یا همان رادیکولوپاتی می تواند باعث پرش و اسپاسم عضلانی شود. علائم دیگر شامل سوزن سوزن شدن یا بی حسی در پا است.

فتق دیسک کمر می تواند باعث گیر افتادگی عصب شود. زمانی که یک دیسک در ستون فقرات آسیب ببیند، امکان دارد ریشه عصب مرتبط را فشرده کند.

بیماری اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS)

پرش عضلات می تواند نشانه یک عارضه نورولوژیکی به نام ALS باشد که عارضه ای نادر است. بیماری ALS یک بیماری پیشرونده است که باعث زوال تدریجی عملکرد سلول عصبی فرد می شود.

سلول های عصبی یا نورون ها، عملکرد عضلات ارادی فرد را کنترل می کنند. زمانی که فعالیت نورون های یک فرد متوقف می شود، عضلات او دیگر قادر نخواهند بود فعالیت خود را به درستی انجام دهند. این امر منجر به موارد زیر می شود:

• ضعف عضلانی
• پرش عضلات
• تحلیل عضلانی

به مرور زمان، فرد مبتلا به ALS، قابلیت کنترل حرکات خود را از دست می دهد. این اتفاق احتمالا راه رفتن، حرف زدن، خوردن و تنفس را برای فرد دشوار می‌کند.

سندرم آیزاک

سندرم آیزاک یک عارضه عصبی عضلانی است که می تواند باعث پرش عضلات شود. فرد مبتلا دارای آکسون های عصبی محیطی بیش فعال است. این بدین معنی است که اعصاب او به طور مکرر به تحریک رشته های عضلانی می پردازد.

این امر باعث انقباضات عضلانی، حتی در زمانی می شود که فرد در حال استراحت است.

سایر علائم سندرم آیزاک عبارت اند از:

• سفتی عضلانی
• گرفتگی عضلانی
• تعریق
• اختلال در شل کردن عضلات

بیماری لوپوس

پرش عضلات در موارد نادر ممکن است نشانه لوپوس باشد، اگرچه این عارضه، شایع نیست. لوپوس یک عارضه خود ایمنی طولانی مدت است که در آن، بدن فرد به اشتباه به بافت سالم حمله می کند.

گاهی لوپوس باعث التهاب دسته های عضلانی معین می شود. این التهاب، میوزیت نام دارد. پرش عضلات، یکی از نشانه های میوزیت است.

بیماری ام اس (MS)

به ندرت، پرش عضلات نشانه ام اس است. ام اس، یک عارضه پیشرونده تخریب عصبی است که سیستم عصبی مرکزی فرد را درگیر می کند.

یکی از علائم شایع ام اس، اسپاسم عضلانی است. در اسپاسم، عضلات سفت می‌شوند و به طور غیر ارادی به حالت انقباض در می‌آیند.

سایر علائم ام اس عبارت اند از:

• خستگی
• بی حسی یا سوزن سوزن شدن
• ضعف
• سرگیجه
• کاهش عملکرد جنسی
• اختلال راه رفتن
• مشکلات بینایی

درمان درد عضلات در شیراز + علائم آن

بیشتر بخوانید

تشخیص پرش عضلات

پزشک از فرد می خواهد در مورد زمان آغاز پرش عضلات، تعداد دفعات تکرار آن و احساسی که ایجاد می کند، اطلاعات لازم را ارائه دهد. گاهی نیز او راجع به علائم مرتبط، سوالاتی می پرسد.

در صورتی که پزشک گمان کند پرش ناشی از یک عارضه زمینه ای است، تست هایی را انجام خواهد داد که شامل الکترومایوگرافی یا تست نوار عصب و عضله برای ارزیابی عضله و عملکرد عصبی است.

تفاوت بین پرش و اسپاسم عضلانی

پرش عضلات و اسپاسم عضلانی، هر دو، انقباضات غیر ارادی ماهیچه هستند، اگرچه دقیقا شباهت یکسانی با هم ندارند.

پرش عضلات: انقباض کوتاه مدتی است که ممکن است به طور مکرر رخ دهد. امکان ایجاد ناراحتی در پرش عضلات وجود دارد اما معمولا دردناک نیست.

اسپاسم عضلانی: انقباض طولانی مدتی است که می تواند باعث ایجاد درد شود و اغلب پس از تمرین و فعالیت رخ می دهد.

میوپاتی عضلات چیست + علائم و درمان در شیراز

بیشتر بخوانید

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگرچه بیشتر پرش‌های عضلانی بی‌خطر هستند، اما در شرایط زیر باید جدی گرفته شوند:

• پرش عضله به مدت طولانی (بیش از چند هفته) ادامه پیدا کند.
• همراه با ضعف، بی‌حسی یا کاهش حجم عضله باشد.
• با علائمی مثل مشکلات گفتاری، دشواری در بلع یا مشکلات حرکتی همراه باشد.
• پرش‌ها بسیار مکرر و آزاردهنده شوند.

پزشک می‌تواند با گرفتن شرح حال، آزمایش خون (برای بررسی سطح ویتامین‌ها و الکترولیت‌ها) و در صورت نیاز نوار عصب و عضله، علت را شناسایی کند.

بیشتر بخوانید : تست نوار عصب و عضله چیست؟

چشم انداز و جمع بندی نهایی

پرش عضلات یا پرش عضلانی، دلایل بسیاری دارد که جدی نیستند. افراد به سادگی می توانند این دلایل را در خانه درمان کرده و به کمک تغییرات سبک زندگی، از آن ها پیشگیری کنند. رعایت یک سبک زندگی سالم شامل خواب کافی، تغذیه مناسب، مدیریت استرس و نوشیدن آب کافی می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری و کاهش پرش‌های عضلانی داشته باشد.

برخی علت های پرش عضلات، جدی تر بوده اما این عارضه ها، اغلب نادر هستند. مشکلاتی که می توانند باعث پرش شوند، در بالا شرح داده شده است.

در صورتی که پزشک، تشخیص دهد فردی به یک بیماری خود ایمنی مثل MS یا ALS مبتلا شده است، در مدیریت علائم و کنترل بیماری به فرد کمک خواهد کرد. با وجود اینکه این عارضه ها هنوز هیچ درمان قطعی ندارند، اما برنامه درمانی مناسب می تواند تضمین کننده حفظ کیفیت زندگی فرد باشد.

پاسخ به چند سوال متداول