درد پا از زانو به پایین : چرا؟ ✅ علائم و درمان

درد پا از زانو به پایین یا درد ساق پا دردی شایع است و می‌تواند تیرکشنده، سوزناک یا همراه با گرفتگی باشد. علاوه بر ویژگی‌های درد، زمان‌ شروع و محرک‌های آن، گاهی اوقات برای تایید تشخیص و تهیه یک برنامه درمانی به معاینه فیزیکی دقیق و آزمایش‌های تصویربرداری نیاز است.

پا درد و دردی که از زانو به پایین کشیده می‌شود، می‌تواند نشانه یک عارضه جدی باشد، به خصوص درد شدید، ناگهانی و همراه با تورم، یا در صورتی که فرد به یک بیماری زمینه‌ای مانند دیابت یا بیماری عروقی مبتلا باشد.

محل درد پا از زانو به پایین

محل دقیق درد در ساق پا بسته به مشکل زمینه‌ای متفاوت خواهد بود. درد ساق پا ممکن است نشانه‌ای از یک بیماری خطرناک یا کاملا جزئی و به سادگی در خانه قابل درمان باشد. تشخیص ارتباط بین محل و علت درد بسیار مهم است.

درد پشت ساق پا

علت درد در پشت ساق پا احتمالا کشیدگی ساق پا در اثر کشش بیش از حد عضلات ساق پا یا حین هول دادن چیزی است. شدت درد ناشی از پارگی ماهیچه در ساق پا از خفیف تا بسیار شدید متغیر می‌باشد.

آسیب درجه 1 ساق پا نیاز به درمان تخصصی ندارد، اما آسیب‌های درجه 2 و 3 ساق پا باید تحت نظر پزشک درمان شوند.

درد داخل ساق پا

درد در قسمت داخلی ساق پاها مربوط به ماهیچه‌های عمیق ساق پا مانند تیبیالیس خلفی (به آن شین اسپلینت خلفی نیز گفته می شود) است. درمان این درد که معمولا به تدریج و با افزایش سطح فعالیت ایجاد می‌شود، آسان نیست.

علت بیشتر موارد درد قسمت داخلی ساق پا، التهاب تاندون، تحت فشار قرار گرفتن استخوان، سندرم کمپارتمان یا گیر افتادن عصب است.

درد جلوی ساق پا

در فعالیت‌های پربرخورد یا با تغییرات ناگهانی در سطح فعالیت، معمولا جلوی ساق پا درد می‌گیرد.

درد شین اسپلینت در میان دوندگان و سایر ورزشکاران، زیاد اتفاق می‌افتد و دلیل آن کشیدگی و التهاب تیبیالیس قدامی (ماهیچه درشت‌نئی پیشین) است.

آسیب شین اسپلینت و درمان در شیراز

بیشتر بخوانید

درد عمومی ساق پا

در تمام موارد ذکر شده در بالا، درد ناشی از آسیب گروه‌های عضلانی خاص یا بافت همبند آن ناحیه است. با این حال، درد ساق پا می‌تواند دلایل پیچیده تری نیز داشته باشد.

به عنوان مثال، آسیب عصبی در ناحیه کمر می‌تواند منجر به درد شدیدی در نواحی مربوط به انشعابات عصبی خاص شود. علاوه بر این، آسیب رگ‌های خونی یک ناحیه نیز می‌تواند دلیلی برای درد کلی باشد.

علائم درد پا از زانو به پایین

علائم بسته به علت درد ساق پا بسیار متفاوت است. در اینجا چند توصیف رایج از درد و علائم مرتبط با آن آورده شده است:

• گرفتگی و درد ساق پا در شب
• ضعف در ساق پای دردناک
• احساس کرختی یا بی‌حسی در پا
• عدم توانایی در تحمل وزن یا راه رفتن
• درد مداوم یا تیز (ترکشنده) در زانو و ساق پا
• درد خفیف تا شدید مچ پا و ساق پا
• درد در پاها و ساق پا
• تورم یا التهاب اطراف زانو، ساق یا قوزک پا
• کبودی خفیف تا متوسط
• درد در هنگام بالا رفتن از پله یا نشستن طولانی‌مدت
• احساس سنگینی پاها پس از ایستادن طولانی
• تغییر رنگ پوست (قرمزی، کبودی یا رنگ‌پریدگی) در ناحیه‌ی درد

⚠️ اگر درد با علائمی مانند بی‌حسی ناگهانی، تغییر رنگ شدید پا، یا تب همراه باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.

دلایل درد پا از زانو به پایین (کامل)

اگرچه درد ساق پا شایع است، اما نباید آن را نادیده گرفت. برای انتخاب یک برنامه درمانی، علت درد در ساق پا باید به درستی شناسایی شود.

دلیل درد در ساق پا معمولاً مشکلات استخوان‌ها، ماهیچه‌ها، سیاهرگ‌ها یا اعصاب یا وجود لخته خونی است.

1- علت درد در استخوان‌های ساق پا

پیچ خوردگی مفصل یا شکستگی استخوان

آسیب‌های ناشی از حوادث در ساق پا بارزترین علت درد در استخوان‌های ساق پا هستند.

درد ساق پا که در ایستادن یا راه رفتن مشکل ایجاد کند، احتمالاً ناشی از پیچ خوردگی مچ پا یا شکستگی استخوان درشت نی یا نازک نی است.

اولین علامت بعد از پیچ خوردگی مچ پا معمولاً درد در پا و ساق پا می‌باشد. با توجه به وجود احتمال شکستگی استخوان پس از زمین خوردن، وارد شدن ضربه‌های مکرر (مانند شکستگی استرسی) یا در صورت ابتلا به پوکی استخوان، باید درد ساق پا را جدی گرفت.

⚠️ باید هرگونه فعالیت تحریک کننده درد را متوقف کنید و فوراً با پزشک خود تماس بگیرید.

درمان پوکی استخوان در شیراز

بیشتر بخوانید

علت درد عضلات پایین ساق پا

گرفتگی عضلات

سفت شدن یا انقباض دردناک و شدید عضله را گرفتگی عضلانی می‌گویند. گرفتگی در قسمت پایین ساق پا، بیشتر به عضلات ساق پا مربوط می‌شود و معمولا در هنگام خواب اتفاق می‌افتد.

در مواردی گرفتگی ناشی از کم آبی یا خستگی ماهیچه‌ها است. گرفتگی عضلات به ندرت مورد جدی است، اما گرفتگی مکرر عضلات پا را باید جدی گرفت.

تاندونیت

درد ساق پا ممکن است یک علامت هشدار دهنده برای التهاب تاندون آشیل باشد. تاندونیت یک آسیب شایع است که باعث پارگی، کشش یا تورم تاندون می‌شود.

دلیل درد تاندون ساق پا اغلب استفاده بیش از حد از ماهیچه ساق پا حین فعالیت بدنی است. تاندونیت می‌تواند در سایر عضلات ساق پا مانند تیبیالیس قدامی و تیبیالیس خلفی نیز ایجاد شود.

شین اسپلینت

سندرم استرس تیبیا میانی یا شین اسپلینت نوعی درد و التهاب در تاندون‌ها و عضلات متصل به استخوان ساق پا (درشت‌نی) است.

این مشکل معمولاً بر اثر فعالیت زیاد و مکرر مانند دویدن یا تمرینات پُربرخورد ایجاد می‌شود. افرادی که تعادل عضلانی یا توازن بدنی مناسبی ندارند، بیشتر در معرض ابتلا هستند.

در صورت بی‌توجهی به علائم، احتمال بروز عارضه خطرناکی به نام سندرم کمپارتمان وجود دارد که می‌تواند باعث آسیب شدید به اعصاب ساق پا شود.

علت درد در هر دو ساق پا

رگهای واریسی

رگ‌های تیره و پیچ خورده یکی از دلایل اصلی درد در ساق پا هستند. رگ‌های واریسی درد مداوم و آزاردهنده ای را در هر دو ساق پا ایجاد می‌کنند و دلیل ایجاد آنها ضعف دیواره رگ‌ها و دریچه‌های قلب است.

بیماری شریان محیطی

مشخصه این بیماری تنگ شدن شریان‌های پا یا بازو است. با پیشرفت بیماری، جریان خون و اکسیژن رسانی به عضلات پاها کاهش می‌یابد.

در نهایت، وقتی از ماهیچه‌ها سخت کار می‌کشید و شریان‌ها نمی‌توانند نیاز این عضلات را برآورده کنند، درد و گرفتگی در پاها ایجاد می شود.

لخته خونی در رگ‌های پا

گاهی اوقات، ترومبوز وریدی عمقی (DVT) علت درد ساق پا است. سیگار کشیدن، نداشتن فعالیت بدنی برای مدت طولانی یا مصرف برخی داروها، دلایل اصلی ایجاد ترومبوز ورید عمقی هستند.

در صورت عدم درمان، لخته خونی در وریدی عمقی، اغلب جدا شده و پس از ورود به جریان خون به رگ‌های ریه یا حتی قلب می‌رسد. این یک عارضه جدی به نام آمبولی ریه است.

انواع درد عصبی ساق پا

سیاتیک و تنگی کانال نخاعی

آرتروز ستون فقرات یکی از علل شایع تنگی کانال نخاعی است. گاهی اوقات، فتق دیسک با وارد کردن فشار زیادی بر روی ریشه‌های عصبی، علائم کمردرد و سیاتیک را ایجاد می‌کند، مانند خستگی، ضعف، بی‌حسی، گزگز و درد پایین پاها (پشت و/یا کنار ساق پا) هنگام نشستن یا ایستادن.

با تنگی کانال نخاعی احتمال آسیب به عصب فمورال نیز وجود دارد که منجر به درد ساق پا در قسمت جلویی ساق پا خواهد شد.

درمان تنگی کانال نخاعی کمر یا گردن در شیراز

بیشتر بخوانید

نوروپاتی محیطی

آسیب به اعصاب محیطی در اندام ها می‌تواند باعث بدن درد شود. این بیماری در میان افراد مبتلا به دیابت و مصرف کنندگان برخی داروها شایع است.

آسیب موضعی عصب

به غیر از آسیب های عصبی متمرکزتر، احتمال آسیب موضعی اعصاب پایین ساق نیز وجود دارد. این آسیب اغلب همراه با یک جراحت دیگر اتفاق می‌افتد، به طوری که التهاب موضعی ناشی از جراحت، باعث فشردگی یا گیرافتادگی عصب شده و منجر به درد ساق پا می‌شود.

روش‌های تشخیص درد پا از زانو به پایین

دلیل درد ناگهانی، شدید یا همراه با تورم در ساق پا باید توسط پزشک تشخیص داده شود. درد مزمن ساق پا اغلب یکی از چندین علامت موجود است و باید به عنوان یک موضوع چند وجهی ارزیابی شود.

برای تشخیص، علاوه بر بررسی سوابق پزشکی بیمار و معاینه فیزیکی دقیق، معمولا چند آزمایش تشخیصی دیگر نیز انجام می شود، مانند:

معاینه بالینی: پزشک وضعیت قرارگیری پا، دامنه حرکات زانو و مچ، تورم، حساسیت به لمس و جریان خون را بررسی می‌کند.

تصویربرداری

• رادیوگرافی (X-ray) برای تشخیص شکستگی‌ها یا آرتروز
• MRI برای بررسی بافت‌های نرم مانند عضلات، رباط‌ها و تاندون‌ها
• سونوگرافی داپلر برای ارزیابی جریان خون در سیاهرگ‌ها و بررسی احتمال وجود لخته
• سی‌تی اسکن (CT) در موارد پیچیده‌ی شکستگی یا درد مزمن

آزمایش‌های خونی

در صورتی که التهاب، عفونت یا بیماری سیستمیک مشکوک باشد، آزمایش خون شامل CRP، ESR، قند خون و عملکرد کلیه ممکن است درخواست شود.

روش‌های تشخیص تخصصی‌تر

سنجش شاخص مچ پایی-بازویی

شاخص مچ پایی-بازویی یا ABI تستی برای بررسی جریان خون شریانی در ساق پا جهت تشخیص مشکلات گردش خون و لخته شدن خون است. در این تست فشار خون پاها با فشار خون بازوها مقایسه می گردد.

آرتریوگرام

آرتریوگرام برای بررسی شریان‌ها انجام می‌شود. در این آزمایش با تزریق رنگ کنتراست به سرخرگ‌ها، جریان شریانی پاها را نمایان‌تر می‌کنند.

درمان درد پا از زانو به پایین

بیشتر موارد درد ساق پا فقط ناشی از آسیب‌های جزئی به عضلات، تاندون‌ها و رباط‌های ساق پا است. این نوع صدمات را می‌توان به راحتی در خانه درمان کرد.

درمان‌های خانگی و مراقبتی

در موارد خفیف یا پس از فعالیت بدنی:

• استراحت: از فشار بیش از حد بر پا جلوگیری کنید.
• یخ‌گذاری: به مدت 15 تا 20 دقیقه چند بار در روز برای کاهش التهاب.
• بالا نگه داشتن پا: برای کاهش تورم.
• بانداژ فشاری سبک: در صورت تورم یا واریس خفیف.
• ماساژ ملایم و کشش عضلات ساق

⚠️ اگر درد بعد از 48 ساعت بهبود نیافت یا بدتر شد، لازم است به پزشک مراجعه کنید.

درمان با داروهای تجویزی

• مسکن‌ها و ضدالتهاب‌ها مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن
• داروهای شل‌کننده عضلانی در موارد گرفتگی
• داروهای ضدانعقاد (در DVT)
• داروهای کنترل قند خون یا ویتامین‌های عصبی (در نوروپاتی دیابتی)

فیزیوتراپی و تمرینات اصلاحی

در بسیاری از موارد، فیزیوتراپی نقش کلیدی در درمان دارد. برخی از تمرینات مفید عبارتند از:

• کشش ساق پا با حوله یا دیوار
• تمرین تقویت عضلات چهارسر ران و ساق
• حرکات اصلاحی برای تعادل و ثبات زانو

این تمرینات با نظارت متخصص فیزیوتراپی انجام می‌شوند تا از آسیب مجدد جلوگیری شود.

درمان‌های تخصصی درد پا از زانو به پایین

بسته به نوع بیماری:

• لیزر درمانی یا اوزون‌تراپی برای التهاب مزمن تاندون‌ها
• درمان جراحی (در موارد پارگی تاندون، واریس شدید یا لخته عروقی)
• کارگذاری استنت یا بای‌پس عروقی در بیماران با انسداد شریان
• درمان‌های عصبی مانند تزریق بلاک عصبی یا جراحی رفع فشار عصب

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

در موارد زیر باید با پزشک خود تماس بگیرید:

• بدتر شدن درد ساق پا
• تورم در هر دو پا
• احساس درد در هنگام راه رفتن
• ایجاد رگ های واریسی آزار دهنده
• تب طولانی مدت همراه با درد در نواحی پا
• گرم یا سرد بودن پا هنگام لمس
• مشکلات تنفسی
• عدم تحمل وزن روی پا
• شنیدن صدای سایش یا ضربه پس از آسیب

پاسخ به چند سوال متداول

خلاصه و جمع‌بندی

علت درد پا می‌تواند مشکلات جسمی مختلفی باشد. با معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تصویربرداری علت شناسایی شده و با توجه به اطلاعات بدست آمده درمان صورت می‌گیرد.

افراد هیچ‌گاه نباید با حدس علت آسیب و بیماری خود، خود درمانی کنند. یک پزشک می تواند تفاوت یک کشیدگی عضلانی ساده را با یک مورد جدی‌تر تشخیص دهد.

اگر درد شما ادامه‌دار است یا همراه علائم نگران‌کننده است، مراجعه به پزشک متخصص طب فیزیکی یا ارتوپدی در شیراز ضروری است تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود.