انتظارات از جراحی جایگزینی زانو در شیراز + مراحل ریکاوری

بیمارانی که از درد شدید و مداوم آرتروز زانو رنج میبرند، در صورت عدم پاسخدهی به دیگر روشهای درمانی میبایست تحت عمل جراحی تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی (Arthroplasty) قرار بگیرند.
در این مقاله قصد داریم تا نکاتی را در مورد عمل جراحی و دوره بهبودی برای بیمارانی که آماده انجام عمل تعویض زانو هستند، ارائه دهیم.
جراحی جایگزینی زانو چیست؟
جراحی جایگزینی زانو یکی از موفقترین و شایعترین جراحیهای ارتوپدی در دنیاست که بهویژه برای افرادی که از درد مزمن، آرتروز شدید یا محدودیت حرکتی رنج میبرند، میتواند کیفیت زندگی را بهطور چشمگیری بهبود دهد.
جراحی جایگزینی زانو یا تعویض مفصل زانو (Knee Replacement Surgery) عملی است که در آن سطوح آسیبدیده مفصل زانو با قطعات مصنوعی فلزی و پلاستیکی جایگزین میشوند.
در شیراز، با توجه به حضور جراحان باتجربه، مراکز درمانی مجهز و دسترسی به تکنولوژیهای نوین، این جراحی با استانداردهای بالا انجام میشود.
چرا شیراز برای جراحی جایگزینی زانو انتخاب میشود؟
شیراز یکی از مهمترین مراکز درمانی جنوب کشور است و دلایل متعددی برای انتخاب آن بهعنوان مقصد جراحی جایگزینی زانو وجود دارد:
- حضور جراحان فوقتخصص ارتوپدی با تجربه بالا
- بیمارستانهای تخصصی و فوقتخصصی دولتی و خصوصی
- هزینه مناسبتر نسبت به بسیاری از کشورهای منطقه
- دسترسی به خدمات فیزیوتراپی و توانبخشی پیشرفته
- تجربه موفق در درمان بیماران غیربومی و بینالمللی
این عوامل باعث شدهاند بیماران با اطمینان بیشتری برای انجام این جراحی به شیراز مراجعه کنند.
انتظارات واقعبینانه از جراحی جایگزینی زانو

یکی از مهمترین عوامل موفقیت در جراحی تعویض زانو، داشتن انتظارات واقعبینانه است. آگاهی از آنچه این جراحی میتواند و نمیتواند انجام دهد، نقش مهمی در رضایت بیمار دارد.
1. کاهش قابل توجه درد، نه لزوماً حذف کامل آن
هدف اصلی جراحی جایگزینی زانو کاهش درد است. بیشتر بیماران پس از بهبودی، کاهش چشمگیر درد را تجربه میکنند، اما ممکن است در برخی شرایط خاص یا فعالیتهای سنگین، درد خفیفی باقی بماند.
2. بهبود عملکرد و دامنه حرکتی
اکثر بیماران پس از جراحی قادر خواهند بود بدون درد یا با درد بسیار کم راه بروند، از پلهها بالا و پایین بروند و فعالیتهای روزمره خود را انجام دهند. با این حال، دامنه حرکتی زانو ممکن است به اندازه یک زانوی کاملاً سالم نباشد.
3. محدودیت در برخی فعالیتهای سنگین
پس از تعویض زانو، انجام فعالیتهایی مانند دویدن، پریدن یا ورزشهای پرفشار توصیه نمیشود. در عوض، فعالیتهایی مانند پیادهروی، شنا و دوچرخهسواری مناسبتر هستند.
4. طول عمر مفصل مصنوعی
مفصلهای مصنوعی معمولاً بین 15 تا 20 سال یا حتی بیشتر عمر میکنند. رعایت توصیههای پزشک، کنترل وزن و انجام صحیح فیزیوتراپی میتواند به افزایش عمر مفصل کمک کند.
آمادگی قبل از جراحی جایگزینی زانو
ریکاوری موفق تا حد زیادی به آمادگی پیش از جراحی بستگی دارد. اقدامات مهم قبل از عمل شامل موارد زیر است:
- انجام آزمایشها و تصویربرداریهای لازم
- بررسی وضعیت قلب، ریه و بیماریهای زمینهای
- تقویت عضلات ران و زانو با تمرینات ساده
- ترک سیگار و کنترل قند خون در بیماران دیابتی
- آمادهسازی منزل برای دوران نقاهت (حذف موانع، نصب دستگیره و …)
عمل تعویض مفصل زانو چگونه انجام میشود

بعد از تصمیم گیری نهایی برای انجام جراحی تعویض زانو، در مرحله (1) بیمار برای انجام ارزیابی های اولیه به کلینیک یا بیمارستانی که قرار است جراحی را انجام دهد، مراجعه میکند.
این کار برای اطمینان از آمادگی کافی بیمار برای جراحی و همچنین درصد ایمنی این روش، بر روی فرد مورد نظر صورت میپذیرد.
بعد از اطمینان از رضایت بخشی ارزیابی اولیه، در مرحله (2) بیمار در روز عمل به بیمارستان مراجعه میکند و قبل از عمل با جراح و متخصص بیهوشی ملاقات خواهد کرد.
در جراحی تعویض زانو، در مرحله (3) بیمار به صورت موضعی از کمر به پایین بی حس شده و مقداری آرامبخش به او تزریق میشود.
برای برخی از بیماران، ممکن است به جای بی حسی نخاعی از بیهوشی عمومی استفاده شود. در این مورد، پزشک از قبل شرایط را بررسی و به بیمار اطلاع رسانی خواهد کرد.
مرحله (4) بیمار با آسودگی خاطر آماده عمل جراحی شده و به اتاق عمل منتقل خواهد شد. قبل از شروع جراحی، پوست با محلول ضد عفونی کننده تمیز شده و پرده هایی بر روی زانو کشیده میشود.
مرحله (5) جراح برای شروع یک برش عمودی در جلوی زانو ایجاد می کند تا بتواند مفصل زانو را ببیند.
مرحله (6) غضروف فرسوده و و لایه استخوانی که در زیر آن غضروف قرار گرفته را برداشته و با اجزای فلزی (ایمپلنت) جایگزین میکند. جراح با استفاده از ترازهایی، از بریده شدن صحیح استخوانها اطمینان حاصل میکند.
مرحله (7) جراح ایمپلنتهای آزمایشی را برای بررسی دامنه حرکتی وارد زانو میکند. بعد از بررسی شرایط و رضایت از دامنه حرکتی، جراح انتهای استخوانها را به طور کامل تمیز کرده و ایمپلنت واقعی را وارد خواهد کرد. پس از قرار دادن ایمپلنتهای واقعی در داخل، زانو بخیه زده میشود.
مرحله (8) جراح لولههای پلاستیکی (درن) را در درون زخم بیمار میگذارد تا خونریزی مختصر داخل بدن که ممکن است تا چند ساعت بعد از جراحی هم ادامه داشته باشد به بیرون از بدن هدایت شود. قبل از انتقال به بخش مراقبتهای ویژه ، بیمار باید کاملا به هوش آمده باشد.
بیشتر بخوانید : علت قطعات شناور در زانو (لوزبادی)
مدت زمان بهبودی پس از عمل جایگزینی مفصل زانو

بهبودی کامل بعد از جراحی تعویض زانو بین 6 الی 12 ماه به طول میانجامد. درد بیمار بعد از گذشت این دوره، به طور قابل توجهی کاهش خواهد یافت. در این مدت، بیمار در مقایسه با شرایط قبل از عمل، درد و ناراحتی کمتری را احساس میکند.
با توجه به اینکه بیمار در 2 الی 3 هفته اول درد زیادی را احساس میکند، باید از داروهای مسکن استفاده شود.
از دیگر عوارض این عمل در دو یا سه هفته اول میتوان به سفت و متورم شدن زانو و درست حرکت نکردن آن اشاره کرد. بیمار ابتدا برای بلند کردن پا از روی تخت و یا صاف کردن کامل زانو با مشکلاتی مواجه خواهد شد. اما این مسئله بعد از جراحی تعویض زانو بسیار طبیعی است.
بعد از گذشت چند هفته بعد از عمل جراحی، بیمار پیشرفت و روند بهبودی را به خوبی احساس خواهد کرد. زخم جراحی به طور معمول بعد از 2 هفته بهبود مییابد. در این مدت، زخم باید کاملا خشک باشد و با پانسمان پوشانده شده باشد.

نقش فیزیوتراپی در موفقیت جراحی
فیزیوتراپی یکی از ارکان اصلی ریکاوری پس از جراحی جایگزینی زانو است. در شیراز، مراکز فیزیوتراپی مجهز با برنامههای شخصی سازی شده به بیماران کمک میکنند تا:
- دامنه حرکتی زانو را افزایش دهند
- قدرت عضلات اطراف مفصل را تقویت کنند
- از خشکی مفصل جلوگیری کنند
- سریعتر به زندگی عادی بازگردند
عوارض احتمالی و نحوه پیشگیری
اگرچه جراحی جایگزینی زانو عموماً ایمن است، اما مانند هر عمل جراحی دیگری ممکن است عوارضی داشته باشد، از جمله:
- عفونت
- لخته شدن خون
- خشکی زانو
- درد مداوم
انتخاب جراح باتجربه در شیراز، رعایت دستورات پس از عمل و پیگیری منظم، نقش مهمی در کاهش این عوارض دارد.
پاسخ به سوالات متداول

خیر، سن بهتنهایی معیار منع جراحی نیست. آنچه اهمیت دارد وضعیت عمومی سلامت بیمار، عملکرد قلب و ریه، و توانایی طی کردن دوره ریکاوری است. حتی افراد بالای 75 یا 80 سال هم در صورت سلامت نسبی میتوانند کاندید مناسبی باشند.
خود جراحی تحت بیهوشی یا بیحسی انجام میشود و بیمار دردی احساس نمیکند. پس از عمل، درد وجود دارد اما با داروهای کنترل درد و شروع زودهنگام فیزیوتراپی، این درد قابل کنترل و موقتی است.
در اغلب موارد نشستن روی زمین یا چهارزانو شدن پس از تعویض زانو دشوار یا غیرتوصیهشده است. این محدودیت به طراحی مفصل مصنوعی و دامنه حرکتی زانو مربوط میشود و باید قبل از عمل در مورد آن آگاه بود.
بله، اما این احتمال کم است. فشار بیشازحد، اضافهوزن شدید، ضربههای مکرر یا فعالیتهای پرفشار میتوانند در درازمدت باعث شل شدن مفصل شوند. رعایت سبک زندگی مناسب این خطر را کاهش میدهد.
در اغلب موارد بله. این جراحی زمانی انجام میشود که درمانهای غیرجراحی مانند دارو، تزریق، فیزیوتراپی و کاهش وزن مؤثر نباشند. به همین دلیل تصمیم برای آن باید آگاهانه و با مشورت دقیق با جراح باشد.

نتیجهگیری نهایی و خلاصه
جراحی جایگزینی زانو در شیراز میتواند راهحلی مؤثر برای رهایی از درد مزمن و بازگشت به زندگی فعال باشد، بهشرط آنکه بیمار با آگاهی کامل و انتظارات واقعبینانه وارد این مسیر شود.
آشنایی با مراحل ریکاوری، همکاری در فیزیوتراپی و رعایت توصیههای پزشکی، کلید دستیابی به بهترین نتیجه ممکن است. با انتخاب صحیح پزشک و مرکز درمانی در شیراز، بسیاری از بیماران میتوانند سالها بدون درد و با تحرک بهتر زندگی کنند.
قبل از انجام هرگونه عمل جراحی جایگزینی زانو حتما با یک یا چند پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و ارتوپدی مشورت کنید.
⚠️ همیشه در زمان تجویز یک پزشک برای جراحی زانو با پزشکان دیگر مشورت کنید.
